Makala


Zeminiň ruhy çyragy

Hormatly Prezidentimiziň goldawy bilen   Türkmenistanyň teklip etmeginde BMG-niň Bilim, ylym we medeniýet meseleleri   boýunça guramasynyň — ÝUNESKO-nyň Baş maslahatynyň 42-nji mejlisinde kabul
edilen degişli Kararnama laýyklykda, beýik türkmen şahyry Magtymguly Pyragynyň
doglan gününiň 300 ýyllyk ýubileýiniň 2024 — 2025-nji ýyllarda ÝUNESKO bilen
bilelikde bellenilip geçiljek şanly seneleriň sanawyna goşulandygy baradaky hoş
habarlar ýüreklerde joşgun döredýär, kalplara ylham bagyş edýär. 27-nji
noýabrda Türkmenistanyň Magtymguly adyndaky milli sazly drama teatrynda
geçirilen aýdym-sazly dabaraly maslahatda hem akyldar şahyrymyz bilen
baglanyşykly gelip gowşan hoş habar mynasybetli joşgunly sözler aýdyldy, şirin
nagmalar ýaňlandy. Ýurdumyzyň medeniýet ulgamynyň düzümleriniň ýolbaşçylarynyň,
Bilim, Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrlikleriniň, syýasy
partiýalaryň, jemgyýetçilik guramalarynyň, Ylymlar akademiýasynyň, ýokary okuw
mekdepleriniň, köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleriniň, muzeýleriň,
kitaphanalaryň hünärmenleriniň, döredijilik işgärleriniň, şeýle
  hem Maýa Kulyýewa adyndaky TMK-nyň ýanyndaky   Daňatar Öwezow adyndaky Türkmen döwlet ýörite sazçylyk mekdebiniň hem
mugallymlarydyr talyplarynyň gatnaşmagynda geçirilen dabaradaky buýsançly
çykyşlarda üç asyryň dowamynda türkmeniň ruhy çyragyna öwrülen dana Pyragynyň
adyny dünýä çykarmakda ägirt uly işleri durmuşa geçirýän Gahryman Arkadagymyza,
hormatly Prezidentimize alkyşly sözler aýdyldy.

Akyldaryň ylham hazynasynyň umumadamzat gymmatlygyna
öwrülendigine şahyryň ýadygärlikleriniň Russiýa Federasiýasynyň dürli
ýerlerinde, Türkiýede, Eýran Yslam Respublikasynda, Özbegistanda, Ukrainada we
beýleki ýurtlarda dikilendigi, TÜRKSOÝ guramasy tarapyndan 2024-nji ýylyň
«Türki dünýäniň beýik şahyry we akyldary Magtymguly Pyragy ýyly» diýlip yglan
edilendigi-de tassyklaýar. Kalbyndan orun beren şahyrynyň adyny Arşa göteren
Gahryman Arkadagymyza, hormatly Prezidentimize alkyşly sözler diňe bir şu günki
nesilleriň däl, geljekki nesilleriň ýüreginde-de hemişe ýaşar.




Laçyn Geldibaýewa 

Maýa Kulyýewa adyndaky Türkmen milli

konserwatoriýasynyň ýanyndaky Daňatar Öwezow 

adyndaky Türkmen ýörite  sazçylyk  mekdebiniň mugallymy






“Ýylgyrdýan kompozitorlar”

Saglyk, uzak ýaşlylyk üçin   wajyp bolan ýylgyryşy diňleýjilere bagyş etmek barada kompozitorlar hem alada
edipdirler. Iogann Bah, Antonin Dworžak, Sergeý Rahmaninow ýaly ussatlaryň   döredijiliginden şeýle eserleri tapmak   bolýar. Saz eserleriniň köpüsiniň sözbaşysynyň aşagynda duş gelýän
“skerso” sözüniň italýan dilinden terjime edilende “degişme” diýen manyny   berýändigi-de muňa şaýatlyk edýär. Ilki-ilkiler skerso nusgawy simfoniýanyň   bir
bölümi bolup, käte adaty menuetiň ornuna ulanylypdyr. Soňlugy bilen ol özbaşdak   saz žanryna öwrülip gidipdir. Emma skersonyň adynda degişme bolsa-da, eseriň   gülki äheňiniň bolmagy hökmany hasap edilmeýär. Muňa Frederik Şopeniň   skersosyny mysal görkezmek bolar.

 Ýöne adyna doly kybap gelýän skersolar   hem az däl. Ýörite diňleýjini, tomaşaçyny ýylgyrtmagy maksat edinilip ýazylan   meşhur skersolaryň biri Aaron Koplendiň “Pişik we syçan” eseridir. Bu eserde   degişme ses bilen aňladylýar – fortepianonyň üsti bilen pişigiň mawlamasy, çalt   ýerine ýetirilýän saz syçan kowalap barýan pişigi göz öňüňde janlandyrýar.

  Käte degişme äheňi sazyň özünden öňürti   onuň adynda mälim bolýar. Mysal üçin, Lýudwig wan Bethoweniň “Rondo sol mažor”   eseriniň aşagyndaky “Ýitirilen şaýy sebäpli dörän gazap” diýen sözler bolmasa,
ol düýbünden başgaça kabul edilse-de edilerdi.

 Eserine gülküli sözbaşy goýmakda   fransuz kompozitory Erik Sati has meşhurdyr. Onuň eserleriniň içinde “Güjük   üçin ysgynsyzja giriş”, “Essi agan näzik ýigidiň aňrybaş walsy” ýaly atlara duş   gelmek bolýar.

Diňe bir adyna däl, diňleýji düşüner diýen   niýet bilen, kompozitor tarapyndan degişme çaýylan saz eserlerem bar. Muňa   mysal edip Kamil Sen-Sansyň “Haýwanlaryň karnawaly” sýuitasyny görkezmek bolar.
Onda kompozitor degişmäni beýan etmegiň dürli görnüşlerini ulanypdyr. Olaryň   biri fransuz sazandalarynyň barokko döwründen bäri ulanýan emeli – simfoniki   orkestriň saz gurallarynyň kömegi bilen dürli jandarlaryň – towugyň, horazyň...   sesini çykarmak.  
 Ajaýyp sazyň lezzetinden başga-da,   degişme arkaly diňleýjiniň dünýäsine aralaşmagyň aladasyny eden kompozitorlaryň   arasynda Modest Musorgskiý, Nikolaý Rimskiý-Korsakow, Dmitriý Şostakowiç...   ýaly ussatlaryň atlaryny hem agzamak bolar.


Gülälek Hojatowa 

Maýa Kulyýewa adyndaky Türkmen milli

konserwatoriýasynyň ýanyndaky Daňatar Öwezow 

adyndaky Türkmen ýörite  sazçylyk  mekdebiniň talyby





Halypalardan tälim alan

Ýaşlarymyzyň şeýle üstünlikleri gazanmaklarynyň sakasynda bolsa ýaş zehinleri ösdürmekde ähli mümkinçilikleri döredip berýän Gahryman Arkadagymyz, Arkadagly Gahryman Serdarymyz dur.

 Mugallym Döwlet Daňatarow 2016-njy ýyldan bäri  Maýa Kulyýewa adyndaky Daňatar Öwezow adyndaky Türkmen Döwlet ýörite sazçylyk mekdebinde zähmet çekip gelýär. Ol talyp ýaşlara milli senedimiz bolan dutaryň inçe syrlaryny öwredýär. Häzirki wagtda “Türkmen Owazy” teleýaýlymynda onuň ýazgylary halk köpçüligine yzygiderli ýetirilýär. Ýeri gelende aýtsak, ezber sazanda 2022-nji ýylda Hormatly Prezidentimiziň yglan eden bäsleşiginiň çäklerinde ilkinji gezek geçirilen “Çalsana bagşy” bäsleşiginiň ýeňijisi boldy. 2023-nji ýylyň iýun aýynda, Türki medeniýetiniň halkara guramasynyň (TÜRKSOY) döredilmeginiň 30 ýyllygy mynasybetli  Gazagystan, Gyrgyz, Özbegistan respublikalarynda geçirilen çärelerde üstünlikli çykyş etdi. Bu ýylyň sentýabr aýynda Italiýa Respublikasynda türkmen halkynyň Milli Lideri, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedowyň “Türkmeniň döwletlilik ýörelgesi” atly kitabynyň italýan dilindäki neşiriniň tanyşdyrylyş dabarasyna gatnaşdy. Döredijilik ukyp-başarnyklaryny, hünär kämilligi nazarda tutulyp, golaýda mugallym Döwlet Daňatarow Türkmenistanyň Ýaşlar baýragyna mynasyp boldy.

 –  Meniň durmuşymda şol gün ýatdan çykmajak günleriň biri boldy. Türkmenistanyň Ýaşlar baýragynyň eýesi boldum. Biz – ýaşlara şeýle ajaýyp mümkinçilikleri döredip berýän Arkadagly Gahryman Serdarymyza  sagbolsun aýdýaryn. Mundan beýläk hem biz – ýaşlar Gahryman Arkadagymyzyň, Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň ynamyny ödemek üçin yhlasly zähmet çekeris. Gahryman Arkadagymyzyň hem-de Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň  janlarynyň sag, döwletli işleriniň elmydama rowaç bolmagyny tüýs ýürekden arzuw edýärin – diýip, Döwlet Daňatarow bize şatlygyny paýlaşanda aýtdy. 

Hanguly Öwezow 

Maýa Kulyýewa adyndaky Türkmen milli

konserwatoriýasynyň ýanyndaky Daňatar Öwezow 

adyndaky Türkmen ýörite  sazçylyk  mekdebiniň

“Sazyň taryhy we nazaryýeti” bölüminiň mugallymy 





 “Milli medeniýetiň sarpasy”

Arkadagly Gahryman Serdarymyz “Ýaşlar – Watanyň daýanjy” atly kitabynda: “Ajaýyp zamanamyzda ýurdumyzyň medeniýet ulgamynda gazanylýan üstünlikleriň, ýetilýän sepgitleriň, durmuşa geçirilýän işleriň her biri milletimiziň ruhy baýlygynyň artdyrylmagyna gönükdirilýär” diýip belleýär. Ýurdumyzyň medeniýet, sungat ussatlary uludan toýlanýan baýramçylyklary, şanly seneleri, dabaraly açylyşlary şowhunly aýdym-sazlary, gyzykly sahna oýunlary bilen bezäp, halkymyza ruhy baýlyk, uly joşgun paýlaýarlar.

        Gözelligi, ruhy keşbi bilen özboluşly dünýä öwrülen medeniýet we sungat halkymyzyň kalbydyr, milletimiziň mertebesidir. Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe milli medeniýetimiz we sungatymyz gülläp ösüşlere beslenýär, türkmen aýdym-sazlary dünýä ýüzünde belentden ýaňlanýar. Sungata sarpaly Gahryman Arkadagymyzyň, Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň taýsyz tagallalary bilen Garaşsyz Watanymyz medeniýetiň gülläp ösýän ýurdy hökmünde dünýäde ykrar edilýär. 

         Ýurdumyzyň medeniýet, sungat ussatlarynyň arasynda ýylyň-ýylyna geçirilýän “Ýylyň parlak ýyldyzy”, “Ýaňlan, Diýarym!”, “Çalsana, bagşy!” telebäsleşikleri kalbynda aýdym-saz sungatyna söýgüsi gaýnap joşýan höwesjeň aýdymçy ýaşlaryň ukyp-başarnyklaryny açyp görkezse, körpe nesliň arasynda geçirilýän “Garaşsyzlygyň merjen däneleri” telebäsleşigi milli sungatymyzda ýaňy şineläp başlan ýaşajyk zehinleri ýüze çykarýar. Ýurdumyzda we doganlyk ýurtlarda geçirilýän Medeniýet günleri türkmen medeniýetiniň we sungatynyň bedew batly ösüşlerini dünýä ýaýýar. Bu babatda hormatly Prezidentimiz “Ýaşlar – Watanyň daýanjy” atly kitabynda şeýle belleýär: “Diýarymyzda dostlukly ýurtlaryň Medeniýet günlerini, şonuň ýaly-da, daşary ýurtlarda Türkmenistanyň Medeniýet günlerini yzygiderli geçirmek indi asylly däbe öwrüldi. Medeni gatnaşyklar halklary ýakynlaşdyrýar, doganlaşdyrýar.”

           Her ýylyň iýun aýynda ýurdumyzda Medeniýet we sungat işgärleriniň hem-de Magtymguly Pyragynyň şygryýet güni uly dabara bilen bellenilýär, Medeniýet hepdeligi geçirilýär. Medeniýetiň we sungatyň şanly toýy ýurdumyzyň çar künjeginden gelen şirin owazly aýdymçylary, çeper söz ussatlaryny bir supranyň başyna jemleýär. Şol gün söz ussady Magtymguly Pyragynyň goşgulary dünýä dillerinde ýaňlanýar. Hormatly Prezidentimiziň baştutanlygynda eziz Diýarymyzda toýlar toýa ulaşýar. Dabarasy dag aşýan toý-baýramlarda medeniýet we sungat ussatlary Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwrüniň ösüş-özgerişlerini, halkymyzyň bagtyýarlygyny, ýurdumyzyň abatlygyny belent owaz bilen wasp edýärler. Halkymyza toý-baýramly günleri bagyş edip, türkmen medeniýetini we sungatyny dünýä ýaýmaga giň mümkinçilikleri döredip berýän Milli Liderimiziň, hormatly Prezidentimiziň döwletli işleri rowaçlyklara beslensin!

Gülälek Hojatowa,

                                              Maýa Kulyýewa adyndaky Türkmen milli

                                                     konserwatoriýasynyň ýanyndaky

                                            Daňatar Öwezow adyndaky Türkmen döwlet

                                                 ýörite sazçylyk mekdebiniň talyby

                                                  “Ahal durmuşy” gazeti 07.02.2024.






                                Beýik Pyragy

Magtymguly dür saçar sen diliňden,

Hoş zybanly, pähim-paýhas seriňden.

Şygryňa, adyňa türkmen iliňden,

Dolan, şöhrat-şany, Beýik Pyragy!


                                       Dür saçylgan sözüň pähim-paýhasdyr,

                                    Goşgulaň, şygyrlaň ýagşa höwesdir.

                                      Gazallaň bu ömrüň şam-u-çyragy,

                                      Halkymyň buýsanjy Beýik Pyragy!


Has gadymdan gelýän medeniýetinde,

Halkymyň geçmişden, beýik ýoly bar.

Dilimde pendiniň öçmez çyragy,

Ylahyýetden, sözi, Beýik Pyragy!


                                      Pyragyň kelamy durmuş mekdebi,

                                      Pähimi hem kesbi hem Beýik Pyragy!

                                      Aňk etdi sözleri  niçe köp ýeri,

                                      Asly hem ady hem Beýik Pyragy!


Ahyry dem jan goýar, sen sözüňne,

Ýaş dolar setirňi görsem gözümge,

Niçe, köp bendidir bu, söz owazyňa,

Asly, eren-pirden, Beýik Pyragy!


                                    Beýik danalardan habar alsaňyz,

                               Köňül-kelamyna, sözün uýsaňyz.

                     Pyragyň söz-owazyn, köňle guýsaňyz,

                                     Göz ýetir siz, diýip: “Beýik Pyragy!”


Bu gün mertebesi Magtymgulynyň,

Belentde ýalkanýar, ruhy galkynýar,

Abraýy, sarpasy dünýäň öňünde,

Parahatlyk owazy bolup ýaň salýar!


                                    Älem haýran akyl hem-de huşuna,

                                   Hiç kim geçmez söz güýjüniň duşuna.

                             Sen mynasyp söz mülküniň şasyna,

                               Bu gün toýuň tutýas Beýik Pyragy!


Ýagmyr Çopanow 

Maýa Kulyýewa adyndaky Türkmen milli

                                                     konserwatoriýasynyň ýanyndaky

                                            Daňatar Öwezow adyndaky Türkmen döwlet

                                                 ýörite sazçylyk mekdebiniň 2-nji ýyl talyby



                                                                                                                                   

                                                                                                                                       

                                                                                                                                        

                                                                                                                                                  

                                                  

Paýlaş

Makala

Zeminiň ruhy çyragyHormatly Prezidentimiziň goldawy bilen   Türkmenistanyň teklip etmeginde BMG- [...]

Salgymyz:

Aşgabat şäheriniň 1984-nji (Puşkin) köçesiniň 22-nji jaýy.

Telefon belgiler:
92-54-84, 92-52-19